Zemin malzemeleri sıcaklık ve nemle çalışır. Bu hareketi hesaba katmadan dökülen geniş bir şap, kendine çatlayarak yer açar — derzler, bu hareketi kontrollü hale getiren tasarım kararlarıdır.
Şap derz planlaması üç bileşenden oluşur: kenar bandı (şapın duvar ve kolonlarla temasını keser), alan derzleri (büyük yüzeyleri yönetilebilir parçalara böler) ve mevcut yapısal dilatasyonların şapa aynen taşınması. Bu üçü uygulanmazsa çatlak kaçınılmazdır.
1. Kenar (çevre) bandı: Zorunludur. Duvar, kolon, merdiven ve borulara temas eden tüm çevrelere 5-10 mm elastik bant çekilir. Bu bant hem genleşmeye yer açar hem ses köprüsünü keser.
2. Alan (kontrol) derzi: Geniş yüzeyler bölünür. Sınırlar ürüne göre değişir:
| Ürün Tipi | Derzsiz Maks. Alan | Maks. Kenar |
|---|---|---|
| Çimento esaslı | 40-60 m² | 8-10 m |
| Anhidrit | 150-300 m² | 15-20 m |
| Yerden ısıtmalı | Isıtma bölgesine göre | 8-10 m |
3. Yapısal dilatasyon: Binanın dilatasyon derzi, şapta ve kaplamada aynı hizada devam etmelidir; kapatılırsa bina hareketi zemini yırtar.
Taze şapta profil yerleştirilerek veya sertleşmiş şapta kesilip elastik dolguyla doldurularak. Kaplama tipine göre derz üstü çözümü değişir: seramikte derz profili, LVT'de esnek dolgu kullanılır.
Yeni yapılarda derz planını iş sıralamasıyla birlikte kurmak için yeni binada şap ne zaman atılmalı yazımızı öneririz.
| Derz tipi | İşlevi | Şapta ne yapılır |
|---|---|---|
| Yapı dilatasyonu | Bina bloklarının birbirinden bağımsız hareketi | Şap tam kesilir, profil ile ayrılır — asla kapatılmaz |
| Hareket (genleşme) derzi | Termal ve büzülme hareketini karşılar | Şapta devam ettirilir, elastik dolgu |
| Kenar (izolasyon) derzi | Şapı duvar ve kolondan ayırır | 8-10 mm kenar bandı |
| Kontrol (büzülme) derzi | Çatlağın nerede olacağını belirler | Kesim veya profil |
| İş derzi (soğuk derz) | İki döküm arasındaki sınır | Planlanmış yerde, profilli |
En sık yapılan hata, alt zemindeki bir dilatasyonu şapla kapatmaktır. Bina hareket ettiğinde şap o hat boyunca çatlar; çatlak, üzerindeki kaplamaya da yansır.
| Durum | Maksimum alan | Maksimum kenar uzunluğu |
|---|---|---|
| İç mekân, self-leveling (bağlı) | 40-60 m² | 8-10 m |
| İç mekân, yüzer şap | 30-40 m² | 6-8 m |
| Yerden ısıtmalı şap | 30-40 m² | 6-8 m |
| Dış mekân / güneş gören alan | 20-25 m² | 5-6 m |
| Endüstriyel, ağır yük | 25-36 m² | 5-6 m |
Ayrıca kenar oranı 1:2'yi geçmemelidir: 4 × 12 m'lik bir koridor tek parça dökülmemeli, ortasından bölünmelidir. Uzun ve dar alanlar, aynı alandaki kare bölgelerden çok daha fazla çatlak riski taşır.
İç köşeler özellikle önemlidir: L şeklindeki bir alanın iç köşesinde gerilme yoğunlaşır ve çatlak neredeyse kesin olarak buradan başlar. Köşeye derz konması bu çatlağı planlı hâle getirir.
| Yöntem | Nasıl | Uygunluk |
|---|---|---|
| Profil (yerinde) | Döküm öncesi profil yerleştirilir | En temiz sonuç, planlı derz |
| Kesim (sonradan) | Elmas kesici ile 1/3 derinlik | Kontrol derzi |
| Kenar bandı | Çevre ve kolon dibinde | Zorunlu |
| Elastik dolgu | Kesim veya profil boşluğuna | Hareketli derz |
| Ayırıcı folyo | Yüzer sistemde | Tüm alan |
Derz üzeri kaplama nasıl geçilir?
| Kaplama | Derz üzerinde |
|---|---|
| Seramik | Derz profili ile geçilir, üstü kapatılmaz |
| LVT / PVC | Hareketli derzde profil; kontrol derzinde reçine dolgu sonrası geçilebilir |
| Parke (yüzen) | Ara profil |
| Karo halı | Kontrol derzi üzerinden geçilebilir |
| Epoksi | Hareketli derz açık bırakılır, elastik dolgu |
Çatlak önleme yöntemlerini self-leveling şap çatlar mı? çatlak önleme yazımızda ele aldık. Projenizin derz planı için self-leveling akıllı şap sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Metraj ve geometrinize göre derz planı çıkarıyoruz. İletişim sayfamızdan ulaşabilir veya +90 552 945 84 65 numaralı WhatsApp hattımıza yazabilirsiniz. Türkiye'nin 81 ilinin tamamına keşif, ürün temini ve profesyonel uygulama hizmeti sunuyoruz. Self-leveling akıllı şap çözümlerimiz hakkında bilgi alın.
Uzman ekibimiz mekânınızı yerinde inceleyip size özel teklif sunsun. Türkiye'nin 81 iline keşif, ürün temini ve profesyonel uygulama hizmeti veriyoruz.
Akıllı Şap
Fabrika ve depo zeminleri için yüksek dayanımlı self-leveling şap: basınç dayanımı, forklift yükü ve epoksi altı kullanım.
Devamını Oku
Akıllı Şap
1000 m² üzeri projelerde şap: pompalı uygulama, silo sistemi, döküm planı, ekip organizasyonu ve günlük kapasite hesabı.
Devamını Oku
Akıllı Şap
Forklift ve transpalet trafiğinde şap seçimi: dayanım sınıfı, aşınma direnci, derz detayları ve epoksi ile kombinasyon.
Devamını Oku